انصاف (غزلی از سعدی شیرازی)

اگر دستم رسد روزی که انصاف از تو بستانم		قضای عهد ماضی را شبی دستی برافشانم
چنانت دوست می‌دارم که گر روزی فراق افتد		تو صبر از من توانی کرد و من صبر از تو نتوانم
دلم صد بار می‌گوید که چشم از فتنه بر هم نه		دگر ره دیده می‌افتد بر آن بالای فتانم
تو را در بوستان باید که پیش سرو بنشینی		و گر نه باغبان گوید که دیگر سرو ننشانم
رفیقانم سفر کردند هر یاری به اقصایی		خلاف من که بگرفته است دامن در مغیلانم
به دریایی درافتادم که پایانش نمی‌بینم		کسی را پنجه افکندم که درمانش نمی‌دانم
فراقم سخت می‌آید ولیکن صبر می‌باید		که گر بگریزم از سختی رفیق سست پیمانم
مپرسم دوش چون بودی به تاریکی و تنهایی		شب هجرم چه می‌پرسی که روز وصل حیرانم
شبان آهسته می‌نالم مگر دردم نهان ماند		به گوش هر که در عالم رسید آواز پنهانم
دمی با دوست در خلوت به از صد سال در عشرت		من آزادی نمی‌خواهم که با یوسف به زندانم
من آن مرغ سخندانم که در خاکم رود صورت		هنوز آواز می‌آید به معنی از گلستانم

پنجره های بسته

وقتی پنجره ها همه بسته است .وقتی سرمای مرگبار به سوی خانه فراریت میدهد. وقتی بیرون از خانه حرارتی را نمی بینی که گرمت کند. ناچاری خودت را درون خانه محبوس کنی و محکم زانویت را با دستانت به شکمت بفشاری و سرت رابین دوزانویت بگذاری و مدام با لرزش لبهایت خودت را گرم کنی . زمستان وبرف وسردی و خاموشی و تنهائی. یک درد بی درمان . دردی که چاره اش خورشیدی است که تو را بنوازد . خورشیدی که فاصله اش با تو نزدیک باشد . انگونه که گرمایش تا مغز استخوانت را بسوزاند. . برای همین است که من فصل گرما را بیشتر دوست میدارم . چون مجبور نیستم پنجره ها را محکم ببندم . مجبور نیستم خودم را محبوس در خانه کنم و مجبور نیستم زانوهایم را محکم بگیرم و با لبهایم بلرزم . چقدر دلم برای بهار تنگ شده . چقدر دلم هوای تازه می خواهد و چقدر .... 

انصاف

وقتی ثانیه های عقربه ساعتم را دنبال می کنم حرکت دورانی ذهنم را به تصویر می کشم و برای یک لحظه از حرکت می ایستم . می خواهم شاهدی پیدا کنم تا مرا برای یک لحظه تحمل کند . من برای این متولد نشده ام که بچرخم همچون عقربه های ساعت . حرکت دورانی که منتهی الیه آن به نقطه صفر می رسد . من درد های بیشماری دیده ام تا بچرخم اما هیچوقت دوست نداشته ام به اول خط برگردم . دلم بد جوری هوای دیدن خاطره های نانوشته را دارد . من سرنوشت نانوشته زیادی دارم . من دلم برای دلتنگی های گذشته گرفته ولی دلم نمی خواهد به اول خط برگردم. من شرط انصاف نمی بینم که مرا در تنگنای نانوشته ها ببینند. من برای دیدن گنجشکها و قمری های درون باغچه هر روز و هرساعت به داخل حیاط میروم . قمری های بیچاره که از من می ترسند دانه ها را رها می کنند وبه گوشه ای پرواز می کنند. یا نه فکر کنم از من خجالت می کشند . واقعا عجب پرنده های باحیائی هستند این قمری ها. خنده ام گرفته من که کاری به آنها ندارم از کجا فهمیدند من اونها رو زیر ذره بین دارم . باز حمله واژه ها آغاز میشود ومن خودم را در مقابل کسانی میبینم که مخاطب من هستند می گویم ومی گویم ومی گویم وخسته می شوم وهی تکرار وتکرار وتکرار تا رختخواب پهن می شود ومن اصلا نفهمیدم کی رختخواب را پهن کرده همه که خوابند . خوب حتما حواسم نبوده و باز مونس من بالشی که هی سرم را روی آن می گردانم و کی می خوابم نمی دانم تا یک نفر مرا صدا می زند مجید . مممممجید. من بیدار می شوم و....کاش زودی صبح میشد.

چرا امام حسن با معاویه صلح کرد؟ مفاد صلح‌نامه چه بود؟

دلیل این که امام حسن با معاویه صلح کرد، چیست؟ چه شرایطی باعث شد امام حسن صلح را بپذیرد؟ مفاد صلح‌نامه چه بود و نتیجه آن چه شد؟ پاسخ این سوالات را در متن زیر می‌خوانید.

با شهادت امام علی علیه السلام، مردم کوفه با فرزند شایسته آن حضرت، امام حسن علیه السلام به خلافت‏بیعت نمودند. آن امام پس از اندک مدتی که معاویة بن ابی سفیان (فرمانروای شام از طرف دو خلیفه قبلی) از فرمانبری سرباز زد، دستور تجهیز سپاه صادر فرمود. مردم، نخست جوش و خروشی نشان دادند اما به دلایل چندی، حرارت مردم فرو نشست و امام در وضع دشواری قرار گرفت.
دسیسه‏های حزب امویان، گسیل جاسوسان شام و بدبین‏نمودن قبایل و مردم نواحی نسبت‏به سبط پیامبر، استفاده مؤثر از زر و سیم و خریدن بزرگان قبایل و کوفه توسط معاویه و ... نهایت اینکه، عدم اطاعت، سست عنصری و تنبلی یاران امام، عرصه را بر آن حضرت تنگ نمود. همان سست عنصری و تنبلی که پدر بزرگوارشان را نیز در تنگنا قرار داده و آن حضرت بارها زبان به انتقاد از یاران خود گشوده بودند:
«... سوگند به خدا دوست دارم معاویه درباره شما با من داد و ستد کند مانند داد و ستد صراف (که یک دینار طلا می‏دهد و ده درهم نقره می‏گیرد) او نیز ده نفر از شما را از من بگیرد و یک نفر از لشکریانش را بدهد(1)».
به هر حال امام حسن علیه السلام در چنان وضعی گرفتار شدند که چاره را در صلح با معاویه یافتند. دلایل و براهین صلح امام بسیار آشکار و شفاف است اما متاسفانه عده‏ای تحلیلهای اشتباهی در مورد صلح امام ارائه می‏نمایند از جمله به این مورد توجه فرمائید:
«خلیفه جدید (امام حسن علیه السلام) با وجود انتساب به پدر شرافتمند بزرگواری مانند علی علیه السلام مقابل زحمت اداره امور لشگری و یا مخاطره میدان جنگ، بیشتر در حرم به فراغت می‏گذراند لذا از قوای مهیای چهل هزار تنی، فقط دوازده هزار تن را پیش‏قراول به حدود جنگی فرستاد و بقیه را در پشت‏سر در مداین نگاه داشت و خود در همانجا توقف کرده، اوقاتش را در باغها می‏گذراند و اندیشه داشت از اینکه بخت‏خویش را در میدان جنگ آزمایش نماید، هنگامی که این خبر دروغ را انتشار دادند، جلودار قشون شکست‏خورده و از هم متفرق شدند، فورا عراقی‌های بی‏حمیت‏به اردوی خلیفه ریخته و آن را غارت کردند حتی شخص او را که در نظر داشت مطابق مصالح آنان با معاویه صلح کند، کوشش داشتند که دستگیر کنند . او از این پیشامد، هراسان شده نامه‏ای به عجله دایر بر تسلیم خویش نزد معاویه فرستاد و نوشت که او از خلافت کناره گرفته و مدینه را برای اقامت‏خود اختیار خواهد نمود ...(2)».
باید توجه داشت که صلح، ناخواسته بر امام تحمیل گشت و حضرت جهت‏ حفظ خون اهل بیت عترت و صحابه پاک و اندک شیعیان وفادار و امکان تداوم خط اصیل تشیع و ... صلح با معاویه را پذیرفتند. در صورت برخورد نظامی، لشگر متشتت و درهم و برهم عراق در مقابل لشگر مجهز معاویه شکست می‏خورد و معاویه پیروز شده و به احتمال قریب به یقین، اهل‏بیت پیامبر و حسنین به اسارت می‏افتادند . در این صورت معاویه می‏توانست‏به انتقام قتل دائی، برادر و پدربزرگ خویش به دست امام علی علیه السلام، آن دو امام بزرگوار را به قتل رسانده و ریشه تشیع را قطع کند .
معاویه ضمن ارسال نامه‏ای سفید که مهر کرده بود، از امام حسن علیه السلام درخواست نمود تمام شرایط خود را بنویسد که همه مورد قبول او هست(3) و به نوشته «محمد بن ابی بکر انصاری‏» ، در کتاب «جوهره‏» (تالیف به سال 645 ه . ق)، «معاویه همه شروط امام حسن علیه السلام را پذیرفت و نزدیک بود از شادی پر درآورد و پرواز کند (4) » . معاویه همه شروط را با خط خود نوشت و پای آن را مهر کرد و پیمانهای مؤکد و وعده‏های محکمی داد که همه آن را معمول دارد . سپس همه رؤسای شام را بر آن گواه گرفت و آنها نیز پای عهدنامه را مهر کردند(5) .
جمع بندی نوشته‏های منابع تاریخی در مورد مقررات صلح چنین است:
1 . واگذاری خلافت‏به معاویه به شرطی که به کتاب خدا و سنت پیامبر و روش خلفای شایسته عمل کند .
2 . معاویه حق ندارد برای خود جانشین برگزیند و پس از او خلافت‏به حسن و بعد از او به حسین باید برسد .
3 . همه مردم در هر رنگ و نژادی که هستند از امنیت کامل برخوردار باشند .
4 . معاویه حق ندارد خود را امیرالمؤمنین بنامد .
5 . در حضور معاویه، اقامه شهادت نشود .
6 . معاویه به امیرمؤمنان علی علیه السلام دشنام ندهد .
7 . حق هر ذی‏حقی را به او برساند .
8 . شیعیان علی علیه السلام در هرکجا هستند در امان باشند و معاویه متعرض آنها نگردد .
9 . بین فرزندان مقتولینی که در جنگهای جمل و صفین جزء سپاهیان علی بوده‏اند، یک میلیون درهم تقسیم کند .
10 . موجودی بیت‏المال کوفه (یا عراق) را به حسن بن علی بپردازد و هر سال صد هزار درهم (و به قولی یک میلیون درهم) به او بدهد .
11 . هرگز به حسن و برادرش حسین و هیچ‏یک از خاندان پیامبر در آشکار و نهان ستمی نرساند و در امنیت هیچ‏یک از آنان در هیچ منطقه‏ای اخلال نکند(6)
معاویه بعد از به دست آوردن خلافت و قدرت، به هیچ‏یک از شرایط صلح عمل ننمود . اگر معاویه به این شرایط عمل می‏نمود، صلح امام حسن علیه السلام عین پیروزی می‏بود و اندک مدتی بعد از صلح خلافت‏به اصل خود برمی‏گشت .
درباره صلح امام حسن علیه السلام، علاقمندان می‏توانند به کتبی که به صورت مبسوط در مورد صلح امام نوشته شده‏اند، مراجعه فرمایند.(7)

ادامه نوشته

سندی دیگر از گزمیده

 به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه فارس،  عزیزالله رضایی کارشناس ارشد باستان شناس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که در رأس هیأتی هشت نفره مطالعه و بررسی باستانشناسی این منطقه را انجام داده است در این خصوص گفت: آنچه اهمیت دارد وجود دوره های تاریخی در این منطقه است که خوشبختانه شواهد دوره برنز ، دوره های تاریخی و اسلامی مورد شناسایی قرار گرفت.

 وی ادامه داد: امیداست که درآینده با تحلیل یافته ها و مطالعات بیشتر بتوان اطلاعات دقیق تری از منطقه را بدست آورد و ارائه کرد همچنین به منظور درک درستی از گذشته مطالعه محیط زیست و مور فولوژی منطقه و گرد آوری سفال‏های شاخص جهت مطالعات آتی و مطالعه الگوهای استقراری ضروری است که در طول بررسی و در مطالعات تکمیلی به آنها پرداخته خواهد شد.رضایی افزود: در بررسی ها تعداد 15 اثر شاخص جهت ثبت در فهرست آثار ملی مورد شناسایی قرار گرفت که پرونده ثبتی آنها در حال تدوین است و در صورت تأمین اعتبار سال آینده این بررسی تکمیل و تدوین خواهد شد و گزارش مقدماتی این بررسی در حال حاضر در اداره کل میراث فرهنگی فارس در دسترسی علاقمندان قرار دارد.

 گفتنی است فصل اول بررسی و شناسایی شهرستان آباده شامل، منطقه خسرو شیرین ، منطقه  محمد آباد، دشت ساریاتن ،دشت صغاد و بهمن بوده که در این فصل آثار هر منطقه به طور جداگانه و کامل بررسی و  شناسایی شد. این  برنامه پژوهشی از بخش غربی شهرستان ( مرز آباده و اقلید) و از قسمتهای شرقی کوه چهار دره آغار و تا قسمتی از دشت صغاد ادامه یافت. که با توجه به کوهستانی بودن منطقه خسرو و شیرین ، محمد آباد و دشت ساریاتن بررسی به صورت گسترده و پیمایشی انجام شده است و درمنطقه صغاد وبهمن به دلیل خشک و بیابانی بودن بررسی ها به شکل فشرده انجام گرفته است. موقعیت و ویژگیهای مکانهای باستانی، روند شکل گیری استقرارها، برآورد نوسان‏های جمعیتی منطقه، ارتباط مکان های باستانی با محیط زیست و منابع طبیعی، شناخت ارتباط سایت های باستانی و الگوهای استقراری با مناطق همجوار، بررسی مورفولوژی منطقه و گردآوری سفال های شاخص جهت مطالعات آتی از مهمترین اهداف بررسی و شناسایی به شمار می روند که در بررسی‏های میدانی مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین مستند سازی این بررسی ها به صورت عکس، توپو گرافی، تهیه کروکی آثار، مکان یابی و برداشت پلان صورت گرفته است.

 در این بررسی باستانشناسی تپه ملارضا، تپه بهرام گور (بابا هادی)، تپه ماهوری شاه نشین، تپه قلعه کپنگ، تپه بهرام بیگی ، تپه سهپدار خسرو شیرین ( دوره تاریخی )، محوطه تاریخی کریم آباد ( دوره تاریخی ) ، محوطه قلعه کریم آباد ( ساسانی و تاریخی ) محوطه گزمیده ( ساسانی ) مجموعه ده گردو شامل حمام ، کاروانسرا ، محوطه باغ مورت ( ساسانی ) محوطه ساریاتن ( دوره تاریخی ) محوطه چاه تلخوک ( دوره اسلامی ) محوطه تل سالاری ( ساسانی ) محوطه دره کپنگ، قلعه شهباز آباد ( اسلامی ) ، حمام کهنه ، قلعه وکیل آباد ( دوره اسلامی ) ، قلعه امیر آباد ( اسلامی ) ، قلعه نصرت آباد شامل حمام حیاط و بنای مسکونی ، آسیاب باقر آباد ، بنای نظامی گل یک، برج دیده بانی ( اواخر اسلامی )، قلعه خانه ، قلعه قیز قالاسی ، گورستان باقر آباد ، قبرستان کولار ، گورهای سنگ لاشه ای ، غار تاریخی ، استودان ، کتیبه تاریخی ، بند تاریخی و تعداد زیادی از محوطه های تاریخی مورد بررسی و شناسایی باستان شناسی قرار گرفته اند و نتیجه این تحقیقات نشان داده است این منطقه به لحاظ پراکنش آثار تاریخی از مولفه های خوبی برخوردار می باشد و شواهد تاریخی موجود حکایت از رشد و توالی سکونت های انسانی در ادوار مختلف تاریخی دارد.

 سفال های دوره اسلامی در تمام منطقه به چشم می خورد که حکایت از دوره های قوی اسلامی در منطقه است و وجود بناهای تاریخی نظیر کارونسرا، قلعه و دیگر بناهای اسلامی نیز بیانگر این موضوع است.